Yin en yang
Yin- yang is de manier waarop de oude Chinezen de krachten beschreven die ze in de wereld om zich heen zagen. Het begrip is overal op toe te passen, de werking van het menselijk lichaam inbegrepen. De opvatting is dat alles is gebaseerd op twee tegengestelde krachten in verschillende stadia. Water kan bijvoorbeeld kokend heet of ijskoud zijn en alle temperaturen daartussenin. Yin- yang is een relatief concept: iets is yin of yang in vergelijking met iets anders.
De vijf elementen
De vijf elementen- vuur, aarde, metaal, hout en water zijn gewoon een andere manier (naast yin- yang) om natuurlijke krachten te beschrijven. Ze worden gebruikt om de natuurlijke omgeving en het lichaam aan te duiden, waarbij elk element bepaalde organen en lichaamsfuncties bestuurd. Elk element wordt geassocieerd met smaak, kleur, seizoen, richting en vele andere aspecten en kan aangepast worden aan lichaamstype en persoonlijkheid. De vijf elementen zijn nauw met elkaar verbonden, wat ook hun oorsprong weergeeft. Water laat bijvoorbeeld in de lente de planten groeien die voor hout zorgen, dat op zijn beurt door vuur in de zomer vernietigd wordt om tot as en aarde terug te keren. Aarde is de bron van erts waar metaal uit voorkomt, dat door zijn koude structuur condensatie veroorzaakt dat verschijnt dat verschijn als water.
De twaalf organen
Elk orgaan heeft een aantal functies, lichaamsgebieden die het bestuurt , en een kanaal of meridiaan waarlangs de acupunctuurpunten liggen. Deze ‘organen’ moet men niet verwarren met die van de moderne anatomie en de westerse geneeskunde. Ze worden daarom meestal met een hoofdletter geschreven. De Zang of massieve organen zijn de Lever, het Hart, de Milt, de Longen en de Nieren. De Fu of holle organen zijn de Galblaas, Dunne Darm, Maag, Dikke Darm en Blaas. De andere twee organen zijn het Pericardium (de beschermende laag van het hart) en de Drievoudige Verwarmer of San Jiao, die de verdeling van hitte en water controleert
Qi
Qi betekent energie of vitale kracht. Het is de potentiële energie van alle levende dingen. De kracht van onze qi bepaalt onze vitaliteit en is de katalysator van alle lichaamsprocessen. Qi laat het bloed stromen en het bloed voedt de organen om qi te produceren. We hebben allemaal diverse soorten Qi en de belangrijkste stap om uw gezondheid te beschermen, is het koesteren en verzorgen ervan.
Bloed en de drie schatten
Het bloed is de vertegenwoordiging van alle bevochtigende, voedende en verkolende lichaamsprocessen en werkt samen met qi om gezondheid en geluk te bewaren. Bloed verzorgt de organen, vooral de hersenen, Hart en Lever.
Jing of ‘essence’ is nauw verbonden met erfelijke qi, herstellende energie en de Nieren. Net als met qi helpt de jing- kracht - de energie waarmee we zijn geboren- ons bij het vaststellen van onze fundamente constitutie; net als bloed bevochtigen en voeden lichaamsvloeistoffen (Jin Ye) het lichaam, stromend vanuit de Maag door alle organen. Balansverstoring lichaamsvloeistoffen wordt in verband gebracht met vocht en slijm. De shen (geest of ziel) resideert in het hart en verstoring leidt tot slapeloosheid, verwarring en angst. Jing, qi en shen zijn de ‘drie schatten’.
De acht condities
Ook wel de ‘acht principes’ genoemd’ de acht condities zijn specifiek geneeskundige concepten waar dieper wordt ingaan op de ideeën achter yin- yang, heet- koud,vol- leeg, intern- extern en kunnen worden omschreven als vol (een teveel aan iets), leeg (een tekort aan iets), intern (innerlijke oorzaken), extern (externe oorzaken), heet (innerlijke oorzaken), extern (externe oorzaken), heet (ziekten met hittesymptomen) of koud (ziekten met koude symptomen). Een symptoom of ziekte kan meerdere van deze eigenschappen hebben.
Damp en anderen kwaden
Ziekten is of het gevolg van externe oorzaken (de zes kwaden: wind, koude, vuur, zomerhitte , droogte en vocht) of van innerlijke disharmonie tussen de organen en de daarbij behorende emoties, vaak gerelateerd aan een verstoorde balans in de orgaanenergie. Ook emoties worden beschouwd als belangrijke ziekteveroorzakers. Een van de voornaamste oorzaken van een verstoorde balans is damp (net als water dat op verkeerde plek naar binnen is gelekt). Damp heeft ook de neiging met elk beetje hitte ontstekingssymptomen te veroorzaken. De Chinese opvatting van slijm is een verslechtering van een probleem dat door damp wordt veroorzaakt.
Hoe werken de meridianen
De Chinese geneeskunde beschrijft een complex systeem van meridianen of ‘kanalen’ denkbeeldige lijnen die verschillende punten op het lichaam verbinden. Het meridiaansysteem verspreidt qi, bloed en vloeistoffen. Elke meridiaan heeft dezelfde therapeutische en diagnostische associatie als een bepaald lichaamsorgaan. Er zijn twee soorten kanalen (meestal Jing Mai genoemd) en de kleine zijtakjes daarvan- Luo Mai. Er zijn veertien hoofdmeridianen: één voor elk orgaan, plus de leidende (Du Mai) en de ontvangende (Ren Mai) vatten. Elke hoofdmeridiaan heeft collaterale kanalen. De meridianen worden vernoemd naar hen Bijbebehorende orgaan (bijvoorbeeld de Longmeridiaan) of naar hun functie(bijvoorbeeld het vat van conceptie). De acupunctuurpunten zijn op verschillende afstanden langs deze kanalen gesitueerd. Voorbeeld: de Hartmeridiaan heeft maar negen punten, terwijl de Blaasmeridiaan er 67 heeft. De qi circuleert voordurend door de kanalen en zijtakken, en acupunctuur maakt gebruik van de verschillende punten om deze stroom te stimuleren en te regelen.
Qi- de levenskracht
Qi (spreekt uit ‘tsji’) is de universele levenskracht. Hij komt in het lichaam in verschillende vormen voor. Wanneer onze qi in harmonie is, versterken en behouden we niet alleen onze gezondheid, maar ook onze capaciteit voor geluk en welbevinden. Qi is verantwoordelijk voor alle lichaamsprocessen- als katalysator voor verandering in de stofwisseling- evenals voor de omzetting in energie die onze geest en zeil beroert.
Uw persoonlijke behoefte
Voor een optimale gezondheid moeten we onze qi in topconditie houden. Misschien houdt dat een verandering van leefwijze in,of het gebruik van kruiden om een disharmonie (‘niet- gezond zijn’) te genezen. Er bestaan geen ‘goed’ kruid- een bepaald kruid is alleen goed voor u als u het nodig hebt. Ginseng en Echinacea bijvoorbeeld zijn krachtige kruiden met een sterke medicinale werking die gebruikt kunnen worden om een verstoorde balans te herstellen, maar alleen als u dat specifieke gebrek ook daadwerkelijke hebt. Hoewel we verschillende behoeften hebben, kunnen bepaalde natuurwetten niet doorbroken worden zonder consequenties voor onze mentale of fysieke gezondheid daarom zijn goed voedsel, goede nachtrust, ademhaling en beweging noodzakelijk.
- Samenvatting
Een gezonde leefwijze met genoeg slaap en beweging, gezonde voeding en een goede ademhaling resulteert in een gezonde qi. Al deze factoren moeten met elkaar in balans zijn- te veel of te weinig kan leiden tot gezondheidsproblemen.
Slapen
Iedereen heet behoefte aan acht uur of meer slaap; als u zich bij het opstaan voordurend moe voelt, hebt u meer slaap nodig; dat is net zo belangrijk als die acht uur. Eigenlijk is de mens erop ingesteld om tussen middernacht en 6 uur ‘s morgens te slapen met aan beide kanten ongeveer een uur voor pre- en post- slaap; diepe slaap komt alleen tussen deze uren voor en is die tijd waarin het lichaam zich vitaal kan herstellen. Middagdutjes zijn een goede manier om bij te slapen als uw energie- eisen erg hoog zijn, of wanneer u herstellende bent.
Eten
U moet wel eten! De stofwisseling is betrekkelijk constant en verschilt alleen bij extreme weers- of milieu- omstandigheden. Onze spijsvertering werkt het beste in de vroege ochtenduren. U zou dus het meest moeten eten tijdens het ontbijt en lunch en alleen licht voedsel in de avond; dit is precies het tegenovergestelde van wat de meesten doen! Veel kruidenpreparaten moeten dan ook direct ’s morgens worden ingenomen om zo de digestieve energie te benutten. Voedsel dat laat op de avond wordt gegeten, kan stagneren.
Ontbijt is goud,
Lunch is zilveren en
Avondmaal is vergif.
Ademen
Zittend werk, weinig beweging, de kwaliteit van de lucht die we inademen en een verkeerde houding dragen allen bij aan slechte ademhalingsgewoonten. Vooral vrouwen hebben de neiging ‘de buik in t houden’, waardoor het middenrif niet goed kan worden gebruikt. Deze horizontaal liggende spier die over de onderkant van de borstkas loopt, regelt de ademhaling, niet de ribben of longen. Als hij niet wordt benut, zijn net alleen de longen nooit echt leeg of vol, maar worden ook de organen in de buikholte beroofd van het noodzakelijke massage door de ritmische beweging van de ademhaling.
Bewegen
Wat is de juiste manier van bewegen? Dat hangt af van uw sekse, leeftijd en constitutie. Stevige aerobics passen meer in de eerste dertig levensjaren, tijdens de middelbare leeftijd zijn harmoniserende en regulerende oefeningen geschikt en op de oude dag meditatieve beweging. Uw fysieke gesteldheid is bepalend voor de hoeveelheid en soort beweging. Als u een bepaalde zwakke plek hebt, moet u voorzichtig beweging uitoefenen op dat gebied. Als u zwak of hestellend bent, is het van belang uw reserves niet overbelasten.
Bepaal uw qi
Bekendheid met uw eigen qi- bron is van cruciaal belang bij het begrijpen van uw gezondheid; de Chinese geneeskunde deelt iemands qi in op drie manieren: ouderlijk, verkregen en erfelijk. Sommigen zijn gezegend met van hun ouders meegekregen sterke energiebronnen. Anderen moeten er hard voor werken om hun aangeboren energieniveau met de juiste voeding en leefwijze te stimuleren en giftige stoffen die de qi kunnen aantasten, vermijden.
De drie qi- typen
De drie basistypen qi zijn ouderlijk, verkregen en erfelijk. De oorspronkelijke qi van onze ouders staat ook bekend als ‘prenatale’ qi, de tijdens het leven verkregen qi als ‘postnatale’ qi.
Ouderlijke qi
Ouderlijke qi is de basisgezondheid die u bij de geboorte meekrijgt. Hij ligt besloten in de gezondheidstoestand van uw ouders rondom de tijd (en speciaal het tijdstip) van de conceptie en in de gezondheid van de moeder tijdens de zwangerschap en de bevalling. Dit komt rechtstreeks overeen met huidig onderzoek. Het is bekend dat het sperma van mannen die veel drinken, roken en onder spanning leven, van mindere kwaliteit is. We weten ook dat de gezondheid van de baby beïnvloed kan worden door drugsgebruik van de moeder, haar leefwijze of door ziekte tijdens de zwangerschap.
Verkregen qi
Verkregen qi is de energie die we ontlenen uit wat we consumeren na onze geboorte. Slecht voedsel, overmatig alcoholgebruik of vervuilde lucht kunnen bijdragen tot een slechte gezondheid, zelfs bij diegenen met ouderlijke qi die gezond ter wereld kwamen.
Erfelijke qi
Erfelijke qi is wezenlijk; hij wordt grotendeels bepaald door de algemene gezondheid van uw familie.
Uw qi- rekening
Qi lijkt wel op geld: iets wat u kunt uitgeven, sparen of investeren. Om met deze beeldspraak verder te gaan: beschouw qi als verschillende soorten bankrekeningen.
Ouderlijke qi- de depositorekening
De depositorekening gebruikt u in tijden van nood of voor speciale dingen. Een overschot van de rekening courant kan worden bijgeschreven. U krijgt een redelijke rente als u er niet te vaak geld afhaalt; als u steeds rood staat op deze rekening, moet u terugvallen op uw appeltje voor de dorst om te kunnen overleven.
Erfelijke qi- appeltje voor de dorst
Het appeltje voor de dorst is een eenmalige hoeveelheid waar niet veel aan kan worden toegevoegd. Is het eenmaal op, dan bent u failliet. Sommigen krijgen maar een kleine erfenis mee, zoals mensen met een aangeboren ziekte. Mettertijd raakt deze basisvoorraad op. In de Chinese geneeskunde worden sommige natuurlijke ouderdomsaspecten, zoals de menopauze, in verband gebracht met de geleidelijke afnamen van qi.
Dei qi- bank
Ouderlijke qi
ouderlijke qi- onze geboortegift, wordt gestort op een spaarrekening voor wezenlijke hulpbronnen in tijden van nood.
Verkregen qi
Verkregen qi- onzer huidige energierekening, aangevuld door een goede levenswijze en opgebruikt als ons energieniveau daalt.
Erfelijke qi
Erfelijke qi- ons appeltje voor de dorst , een eenmalige voorraad die per persoon varieert.
Goed qi- beheer
Door goed te eten, rust en beweging houdt u uw qi- rekening – courant in de plus. Na een tijdje zal dit tot een surplus leiden, dat u naar een qi- depositorekening kan overhevelen. Als u er niet aankomt, groeit deze rekening. Bereken de relatief zwakke en sterke punten van uw qi- financiën. Besluit op grond hiervan welke gebieden van het gezondheidsonderhoud speciale aandacht nodig hebben. Juiste qi- verzorging in goede tijden vergroot uw basisvoorraad, de energiebron voor ziektebestrijding. Laten we als voorbeeld eens twee financiële situaties bekijken en parallellen trekken met qi- beheer. Jan, iemand met turstfonds, hoeft niets te doen voor zijn qi. Deze mensen waarderen hun qi vaak niet en komen daar pas achter als het meeste op is. Anne, selfmade , kreeg net veel qi mee, maar door een combinatie van geduld, toewijding en geluk is ze erin geslaagd een reusachtige hoeveelheid op te bouwen. Jan kan weinig doen om zijn energiebronnen te vernieuwen, maar dankzij haar levenslang inspanningen leeft Anne misschien langer dan Jan.
- Samenvatting
We kunnen weinig veranderen aan ons erfelijke qi, maar verkregen qi versterkt ons energieniveau. Ouderlijke qi is grotendeels afhankelijk van de gezondheid van onze ouders.
Yin en yang
Yin en yang is misschien wel het bekendste maar minst begrepen begrip uit de oosterse filosofie. Sommige weten ongeveer wat yin of yang is, maar weten niet zeker wat het is! Laat uw vooroordelen maar varen, want yin en yang gaat niet over lijstjes ‘dingen’ en zijn ook geen aparte begrippen; ze kunnen niet los van elkaar bestaan: alles bevat zowel yin- als yang- aspecten.
De filosofie
De eerste opgetekende verwijzing naar yin en yang staat in de yi jing, of boek der veranderingen (vaakgeschreven als I (ching), die de Chinezen voor waarzeggen gebruikten. Er is wel beweerd dat men de Chinese geneeskunde niet kan begrijpen zonder de Yi jing te bestuderen. De Chinese karakters voor yin- yang beschrijven twee zijden van een berg: de zonzijde, de yang- kant, en de schaduwzijde, yin- kant. Dit ene object, de berg kan dus zowel yin als yang zijn, donker of licht, heet of koud, afhankelijk van de heersende krachten. Yin- yang beschrijft een relatieve fase van overgang. Met andere woorden: iets is nooit yin of yang, maar in voortdurende beweging tussen beide overgangsfasen en er is altijd een deel van de één in de ander. Dit wordt in het yin- yang- symbool weergeven door de dynamische curve en de contrasterende punt. De lijn die yin van yang scheidt, is niet recht, maar gebogen: hij beschrijft de geleidelijke transformatie van de ene fase naar de andere, en alleen bovenaan de helix bestaat een volkomen yin- yang fase.
Yin condities
Duisternis, schaduw
Koelheid, koude
Stilte, rust, kalmte
Zinken, neerwaarts bewegen
Introvert, passiviteit
Inwendige
Wachten, ondersteuning, aanvulling
Verduistering
Bevochtig
Yang- condities
Helderheid, zonneschijn
Hitte, warmte
Beweging, activiteit, snelheid
Stijgen, opwaarts bewegen
Extravert, actief
Extern
Beweging, veranderen, leiden
Verlichting
Opdrogen
- Samenvatting
Alles bevat zowel yin als yang, die niet los van elkaar kunnen bestaan. yin en yang zijn relatief en altijd in overgang, alles heeft twee aspecten in zich.
Hoe wel we bepaalde uitspraken kunnen doen over wat yin en wat yang is, zijn het slechts momentopnamen. De Chinezen zeggen bijvoorbeeld dat middernacht de tijd is van het absolute yin, maar middernacht is eigenlijk geen tijdseenheid: het is een overgang tussen ‘voor- en namiddernacht.’ook als we beweren dat heet een yang- conditie is, gaat dat alleen op als het wordt vergeleken met iets dat kouder is dan datgene wat we beschrijven. Een kop warm water is dus yang vergeleken met koud water uit de kraan , maar yin vergeleken met water dat net gekookt heeft.
Yin en yang in balans
Mensen worden ingedeeld als yin of yang, afhankelijk van hun karakter. Yin en yang zijn beide van wezenlijk belang voor evenwicht: de een is niet superieur aan de ander. Het is niet beter een yin- of yang- persoon te zijn- we moeten naar evenwicht streven in ons aangeboren karakter door onze tegengestelde kracht in stand te houden. Naarmate we ouder worden, wordt het gebrek aan evenwicht groter, zodat een yang- persoon een tekort aan yin krijgt en vice versa. Laten we dit eens vertalen in termen die naar ons lichaam verwijzen. Overdag zijn we wakker (yang) en ’s nachts slapen we. Maar er is een periode wanneer we gaan slapen en wanneer we wakker worden. Dit zijn overgangsfasen. Een koukleum kan omschreven worden als yin, iemand die het gauw warm heeft, is voornamelijk yang. Als u aldoor moe bent, komt dat misschien door onvoldoende yang (activiteiten); hyperactieve mensen hebben misschien te weinig yin (stilte)
De vijf elementen en hun associaties
De vijf elementen (Wu Xing) vormen tezamen met yin- yang de fundamentele ‘bouwstenen’ van de Chinese kosmos. Het zijn: aarde, metaal,water, hout en vuur. De principes van de vijf elementen zijn op alles van toepassing. Elk element is met de wereld rondom verbonden, met een seizoen, kleur, smaak, lichaamsorgaan en zintuig.
De relatie tussen de elementen
Onder:de vijf elementen
worden verbonden door de
generende cyclus (buitenste
cirkel) en de sturende cyclus
(onderlinge verbanden)
De generende cyclus
De elementen hebben met de cycli veranderingspatronen te maken en zijn aan elkaar verwant. De buitenste cirkel die ze verbindt, wordt de generende cyclus genoemd, als een moeder- kinderverhouding, wat wil zeggen dat met de klok mee uit elk element het volgende voortkomt. Water bijvoorbeeld genereert hout, want er kan geen groei zijn zonder vocht. hout vormt brandstof voor vuur en de hittewerking (denk aan een composthoop). Metalen en mineralen worden uit de aarde gegenereerd en filteren en zuiveren het water, dat weer terugkeert om de bomen te voeden. Zo gat de cyclus door.
De sturende cyclus en de eigenschappen van de elementen
De interne verbindingen tussen de elementen worden tezamen de heersende cyclus genoemd. Deze houdt de generende cyclus in balans en verklaart de relatie tussen de elementen. Water bijvoorbeeld houdt vuur in toom en vuur kan metaal bruikbaar maken. De hardheid van metaal is nodig om hout te temmen. Zonder de wortelstructuur zou de aarde instorten. Water is zonder vorm en zinkt naar het laagste niveau: de aarde bepaalt zijn afmetingen. In de terminologie van de lichaamsorganen wordt dit uitgedrukt in de orgaanrelatie tussen elk van de vijf elementen. Elk element heeft een bijbehorend yin- en yang- orgaan
Aarde
Aarde is verbonden met de Milt, de Maag, met lippen en spieren, met de kleur geel, met zomer en met damp. Een gelige huidskleur wijst op een probleem met de milt of met damp. De bijbehorende emotie is bezorgdheid, de Spirituele associatie heet ‘Yi’ of ‘bewust zijn van mogelijkheden.
Metaal
Metaal is verbonden met de Longen en Dikke Darm, met de neus, lichaamshaar en huid, met de kleur wit, met herfst, droogte en een scherpe smaak. De bijbehorende emotie is verdriet- longziekten kunnen verband houden met een sterfgeval. Die spirituele associatie is ’Po’- dat gedeelte van de ziel dat onze dierlijke verlangens weerspiegelt.
Water
Water is verbonden met de Nieren en Blaas, met de oren, botten en hoofdhaar, met de kleur zwart, met winter en met kou. Donkere kringen rondom de ogen wijzen vaak op een nierprobleem; een grijze gelaatskleur op een opkomende verkoudheid. De bijbehorende emotie is angst, die spirituele associatie is
‘Zhi’ – wijsheid of wilskracht
Hout
Hout is verbonden met Lever en Galblaas, en met ogen, pezen en nagels- oogproblemen worden daarom vaak behandeld met leverkruiden- , met de kleur groen, met lente en met wind. De bijbehorende emotie is toorn (de uitdrukking ‘gung- ho’ betekent Lever- vuur in het Chinees), de spirituele associatie is ‘Hun’ - deugd of vriendelijkheid.
Vuur
Vuur is verbonden met het Hart en de Dunne Darm, met de tong , gelaatskleur en bloedvaten met de kleur rood- een blozende teint wijst op hart- vuur- , met zomer en met hitte. De bijbehorende emotie is vreugde of uitbundigheid. Het hart wordt geassocieerd met de ziel, en iemand wiens leven een spirituele dimensie mist, riskeert een hartziekte.